آی‌یو‌دی (IUD) چیست؟
IUD یا «وسیله‌ی داخل رحمی»، که در فارسی به آن آی‌یو‌دی یا آیودی هم می‌گویند، یک وسیله‌ی کوچک و انعطاف‌پذیر به شکل حرف T است که در یک جلسهی کوتاه، توسط ماما یا پزشک آموزش‌دیده داخل رحم قرار می‌گیرد. پس از کارگذاری، سال‌ها بدون نیاز به کار روزانه از بارداری پیشگیری میکند و هر زمان که بخواهید، به‌راحتی قابل خارج کردن است.
اثربخشی IUD در پیشگیری از بارداری بیش از ۹۹ درصد است؛ یعنی جزو مؤثرترین روش‌های پیشگیری برگشت‌پذیر به شمار می‌رود، چون برخلاف قرص، فراموش کردن یا اشتباه در مصرف آن معنا ندارد.
IUD چگونه از بارداری جلوگیری میکند؟
کار اصلی هر دو نوع IUD، جلوگیری از لقاح است؛ یعنی اجازه نمی‌دهد اسپرم به تخمک برسد و آن را بارور کند:
- IUD مسی: مس محیطی ایجاد میکند که برای اسپرم نامناسب است و حرکت و توانایی آن را برای رسیدن به تخمک از بین می‌برد.
- IUD هورمونی: هورمون آن مخاط دهانهی رحم را غلیظ میکند تا اسپرم نتواند عبور کند و همچنین دیواره‌ی رحم را نازک‌تر نگه می‌دارد.
انواع IUD
به‌طور کلی دو نوع اصلی IUD وجود دارد. در جلسهی مشاوره، با توجه به شرایط بدن، الگوی قاعدگی و برنامه‌ی شما برای آینده، نوع مناسب انتخاب میشود.
برای مقایسه‌ی دقیق‌تر، مقاله‌ی IUD مسی یا هورمونی؟ و برای آشنایی با مدل‌های رایج مثل میرنا، کاپرتی آمریکایی، پرگنا و آیودی طلا، مقاله‌ی انواع آیودی در ایران را بخوانید.
مقایسه‌ی IUD با روش‌های دیگر پیشگیری
جدول زیر، میزان اثربخشی روش‌های رایج را در «استفاده‌ی واقعی» نشان می‌دهد؛ یعنی با در نظر گرفتن فراموشی‌ها و اشتباه‌های معمول در زندگی روزمره:
| روش | اثربخشی در استفاده‌ی واقعی | مدت اثر | نیاز به یادآوری |
|---|---|---|---|
| IUD هورمونی | بیش از ۹۹٪ | چند سال (بسته به مدل) | ندارد |
| IUD مسی | بیش از ۹۹٪ | تا حدود ۱۰ سال | ندارد |
| آمپول سه‌ماهه | حدود ۹۶٪ | ۳ ماه | تزریق هر ۳ ماه |
| قرص ضدبارداری | حدود ۹۳٪ | روزانه | هر روز |
| کاندوم | حدود ۸۷٪ | هر بار | هر بار |
مزایای IUD
- پیشگیری بسیار مطمئن و طولانی‌مدت، بدون نیاز به مصرف روزانه‌ی قرص
- کاملاً برگشت‌پذیر؛ پس از خارج کردن، باروری معمولاً سریع برمیگردد
- در دوران شیردهی هم قابل استفاده است (IUD بعد از زایمان)
- نوع مسی هیچ هورمونی ندارد؛ مناسب برای کسانی که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند از روش‌های هورمونی استفاده کنند
- IUD مسی حتی به‌عنوان پیشگیری اضطراری هم مؤثر است
- در طولانی‌مدت، یکی از کم‌هزینه‌ترین روش‌های پیشگیری است
چه کسانی نباید IUD بگذارند؟
IUD برای بیشتر خانمها مناسب است، اما در برخی شرایط باید صبر کرد یا روش دیگری انتخاب شود؛ از جمله:
- احتمال بارداری یا بارداری فعلی
- عفونت فعال لگن یا دهانهی رحم که هنوز درمان نشده
- خونریزی غیرطبیعی رحم که علت آن مشخص نیست
- برخی ناهنجاری‌های ساختاری رحم
به همین دلیل، پیش از کارگذاری، شرح حال کامل گرفته میشود و معاینه انجام میشود تا مطمئن شویم IUD بهترین انتخاب برای شماست.
مراحل کارگذاری IUD در مطب
- مشاوره: گفت‌وگو درباره‌ی سوابق، الگوی قاعدگی و انتظارات شما و انتخاب نوع مناسب IUD.
- معاینه: معاینه‌ی زنان برای اطمینان از مناسب بودن شرایط و تعیین زمان مناسب کارگذاری.
- کارگذاری: IUD در چند دقیقه داخل رحم قرار می‌گیرد و نخ‌های آن به اندازه‌ی مناسب کوتاه می‌شوند.
- آموزش: توضیح درباره‌ی علائم طبیعی روزهای اول، نحوه‌ی بررسی نخ‌ها و علائمی که باید به آن توجه کنید.
- پیگیری: ویزیت کنترل، معمولاً پس از اولین قاعدگی، برای اطمینان از درست بودن جای IUD.
آیا گذاشتن آیودی درد دارد؟ چقدر طول میکشد؟
این رایج‌ترین سؤال خانمها پیش از گذاشتن آیودی است. پاسخ کوتاه: کارگذاری معمولاً فقط ۵ تا ۱۰ دقیقه طول میکشد و بیشتر خانمها در لحظه‌ی کارگذاری، احساس فشار یا دردی شبیه دلدرد قاعدگی دارند که چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.
- تجربه‌ی فرد کارگذار مهم‌ترین عامل در راحتی کارگذاری است.
- مصرف یک مسکن ساده حدود یک ساعت پیش از کارگذاری، به کاهش دلدرد کمک میکند.
- در خانم‌هایی که زایمان طبیعی نداشته‌اند، ممکن است کارگذاری کمی حساس‌تر باشد؛ این هم با دقت و آرامش قابل مدیریت است (آیودی برای تازه‌عروس‌ها).
گذاشتن آیودی در روزهای پریود بهتر است؟
بسیاری از اوقات، کارگذاری در روزهای قاعدگی یا کمی بعد از آن انجام میشود؛ چون هم مطمئن‌تر است که بارداری وجود ندارد و هم دهانهی رحم کمی بازتر است. البته اگر بارداری رد شده باشد، در روزهای دیگر هم امکان کارگذاری وجود دارد.
بعد از کارگذاری IUD چه انتظاری داشته باشیم؟
در چند روز اول، کمی دلدرد شبیه قاعدگی و لکه‌بینی طبیعی است و معمولاً با مسکن ساده برطرف میشود. بیشتر خانمها می‌توانند همان روز به کارهای روزمره‌ی خود برگردند. جزئیات بیشتر را در مراقبت‌های بعد از گذاشتن IUD و عوارض IUD بخوانید.
هزینهی کارگذاری IUD
هزینهی کارگذاری IUD به چند عامل بستگی دارد:
- نوع IUD: IUD هورمونی معمولاً به‌مراتب گرانتر از IUD مسی است.
- برند و کیفیت متریال: متریال اروپایی و آمریکایی، استانداردهای کیفی بالاتری دارند.
- خدمات همراه: مشاوره، معاینه، کارگذاری و ویزیت پیگیری.
با توجه به اینکه یک IUD چند سال کار میکند، هزینهی سالانه‌ی آن در مقایسه با بسیاری از روش‌های دیگر پایین است. برای اطلاع از هزینهی دقیق، با مطب تماس بگیرید: ۰۲۱-۴۴۴۸۵۱۴۴
چرا مطب دکتر ژیلا نهایی؟
- بیش از ۳۰ سال تجربه در مامایی و سلامت زنان
- عضو هیئت علمی دانشگاه و آشنا با جدیدترین روش‌ها و استانداردها
- استفاده از متریال اروپایی و آمریکایی
- مشاوره‌ی کامل پیش از کارگذاری و پیگیری پس از آن
- محیطی آرام، امن و محرمانه در میدان پونک تهران؛ در دسترس برای ساکنان پونک، سعادت‌آباد، شهران، مرزداران، جنت‌آباد، شهرک غرب و دیگر مناطق غرب تهران
راهنمای کامل IUD
پاسخ همه‌ی سؤال‌های رایج درباره‌ی IUD را در این مقاله‌ها پیدا کنید: